Onderhoud aan een haard is niet ingewikkeld, maar het valt makkelijk tussen wal en schip omdat er geen vast moment voor is. Het gevolg is dat het pas gebeurt als er iets misgaat: een rooster dat breekt op een koude avond, een schoorsteen die niet trekt bij de eerste stook, of een deurpakking waar je pas achter komt als de kachel niet meer te regelen is. Hieronder een kalender die dat voorkomt.
Augustus en september: voorbereiden
Dit is het belangrijkste moment van het jaar, en precies het moment waarop niemand aan zijn haard denkt. Maak de haard volledig leeg: alle as eruit, het rooster eruit en droog afborstelen, de aslade legen. Bekijk het rooster op doorbuiging, dunner geworden spijlen en scheuren; hoe je dat beoordeelt staat in ons artikel over roest en slijtage.
Maak in deze periode ook de veegafspraak. In september is een schoorsteenveger nog te boeken; in november is het overal vol en heb je weken wachttijd. Laat hem meteen het kanaal beoordelen en vraag om een schriftelijk veegbewijs. Bestel wat je moet vervangen nu, zodat het er ligt voordat het seizoen begint.
- As en aslade volledig leeg, rooster eruit en droog afborstelen.
- Rooster controleren op doorbuiging, dikte en scheuren.
- Deurpakking testen met de papiertest; vervangen als het papier er zonder weerstand uitglijdt.
- Ruit schoonmaken met houtas en keukenpapier, en op scheurtjes controleren.
- Vuurvaste platen in de vuurhaard nakijken op barsten.
- Schoorsteenveger boeken en de koolmonoxidemelder testen.
- Houtvoorraad controleren: is er genoeg, en is het droog genoeg?
Oktober tot maart: tijdens het seizoen
Tijdens het stookseizoen is er weinig te doen, en dat is precies goed. Laat een laagje as van een paar centimeter in de haard liggen: dat isoleert de bodem en helpt het vuur sneller op temperatuur komen. Haal alleen weg wat de luchttoevoer onder het rooster belemmert.
Maak de ruit schoon als hij is aangeslagen, altijd bij een koude kachel. Kijk om de paar weken even of de pijp nog goed vastzit en of er geen bruine strepen bij de naden zijn verschenen; dat wijst op condens of een verkeerd gemonteerde mof. En houd de houtvoorraad binnen klein, een week of minder.
Loop na een storm even naar buiten en kijk omhoog: een kap die scheef staat of een vogelnest dat is neergekomen, merk je anders pas als de kamer vol rook staat. Bij intensief stoken hoort halverwege het seizoen een tweede veegbeurt.
April: afsluiten
Dit is de stap die het meeste roest voorkomt en die het vaakst wordt overgeslagen. Haal alle as eruit, niet gedeeltelijk maar helemaal, en borstel het rooster droog af. As trekt vocht aan uit de lucht en is daarmee de belangrijkste oorzaak van roest tijdens de zomer; het rooster staat dan maanden in een vochtig milieu.
Sluit daarna de luchtinlaat en, als je die hebt, de schoorsteenklep, zodat er geen vochtige buitenlucht door het kanaal en langs het staal trekt. Laat de kachel wel droog achter: geen water gebruiken bij het schoonmaken, alleen borstelen. Wat je met de vrijgekomen as kunt doen, staat in ons artikel over houtas.
Mei tot juli: de rustige maanden
In deze periode gebeurt er aan de kachel niets, maar wel aan het hout. Dit is het moment om vers hout te kopen en te stapelen, want dan krijgt het een heel droogseizoen mee en zijn de prijzen lager dan in het najaar. Wie twee jaargangen berging heeft, draait die voorraad nu rond.
Controleer meteen de berging zelf: staat het dak nog goed, ligt de onderste laag nog vrij van de grond, is er gras of blad tegenaan gegroeid dat vocht vasthoudt? Wat een goede berging moet doen, staat in ons artikel over de houtberging, en het inkopen in dit stuk over haardhout kopen.
Wat je bijhoudt
Houd één mapje bij met de veegbewijzen, de factuur van de installateur, de handleiding met de opgegeven afstanden en de datum waarop de koolmonoxidemelder moet worden vervangen. Dat is de hele administratie, en het is precies wat je nodig hebt bij een verzekeringskwestie of bij verkoop van de woning. Meer daarover in ons artikel over de papieren kant van stoken.
Wat je zelf doet en wat niet
Het meeste onderhoud is doe-het-zelfwerk: as verwijderen, rooster borstelen, ruit schoonmaken, pakking testen en vervangen, vuurvaste platen bekijken. Daar heb je geen vakman voor nodig en het kost bij elkaar een uurtje per seizoen.
Wat je overlaat is het kanaal. Vegen levert zonder bewijs niets op richting je verzekering, en een veger ziet bovendien dingen die je zelf niet ziet: een losgeraakte voering, een scheur in het metselwerk, een vernauwing halverwege. Datzelfde geldt voor werk op het dak; een kap rechtzetten op een schuin dak is geen klus om zelf even te doen.
Twijfel je over de staat van de vuurhaard of over de trek, laat het dan nakijken voordat het seizoen begint in plaats van erdoorheen te stoken. Een kachel die slecht trekt of waarvan de platen scheuren, wordt in de loop van de winter alleen maar slechter, en midden in het seizoen is er nergens meer een monteur op korte termijn beschikbaar.
Op warmtekopen.nl vind je verder een artikel over het vervangen van een stookrooster en een stuk over een roestend stookrooster.
