Sierhekwerk plaatsen is zomerwerk, is de gedachte. In de praktijk valt de montage juist vaak in het najaar of de winter: een oude schutting die het tijdens een storm begaf, een oplevering die niet kan wachten, of simpelweg een monteur die dan wél beschikbaar is en een scherpere prijs rekent.
De vraag is dan of een gelast sierhek ook bij vijf graden en een doorweekte ondergrond netjes te plaatsen is. Dat kan, mits je rekening houdt met het beton, de draagkracht van de grond en de kwetsbaarheid van de coating bij kou.
Beton en vorst
Beton hardt uit door een chemische reactie die warmte nodig heeft. Onder de vijf graden vertraagt die reactie sterk, en bevriest het versgestorte beton voordat het voldoende sterkte heeft opgebouwd, dan ontstaat blijvende schade: het water in het mengsel zet uit en breekt de structuur van binnenuit.
De praktijkregel is dan ook dat je niet betonneert als het de eerste drie etmalen vriest, en zeker niet in een gat waar al ijs in staat. Zit je net boven die grens, gebruik dan een snelbindende mortel, meng aan met lauw water in plaats van ijskoud leidingwater, en dek de paalvoeten na het storten af met noppenfolie, een deken of stro zodat de hydratatiewarmte niet meteen wegwaait.
Bij sierhekwerk telt dit zwaarder dan bij een licht hekje, omdat gelaste vakken zwaar zijn en de palen dus echt vast moeten staan voordat je ze belast.
Natte grond is het grotere probleem
In de praktijk levert water meer gedoe op dan vorst. Een paalgat in doorweekte klei of veen loopt vol voordat je de mortel erin hebt, en beton dat in staand water wordt gestort verdunt en verliest sterkte. Bovendien zakt een zware paal in verzadigde grond in de dagen erna makkelijk scheef.
Er zijn drie werkbare oplossingen. Het gat leeghozen of leegpompen en er eerst een laag grind of gebroken puin in aanbrengen voor drainage. Werken met droge betonmix die je in het gat stort en licht bevochtigt — werkt in matig natte grond, niet in staand water. Of de betonvoet breder maken: bij slappe grond liever 30 bij 30 centimeter dan de gebruikelijke 25 bij 25.
Leg daarnaast rijplaten of oude steigerplanken op de looproute. Een gazon dat in november met kruiwagens wordt bereden, is in maart nog te zien.
De coating bij lage temperaturen
Het materiaal zelf kan prima tegen kou: thermisch verzinkt en gepoedercoat staal is ongevoelig voor vorst en dooi. Wel wordt poedercoating bij lage temperaturen iets brozer, waardoor hij sneller afschilfert bij een stoot of bij het over de grond schuiven van een vak.
Wees daarom voorzichtiger dan in de zomer bij het tillen en neerzetten van gelaste vakken, leg ze op houten latten in plaats van op klinkers, en werk elke beschadiging dezelfde dag bij met zinkspray en lak in de juiste RAL-kleur. In een natte winter begint blank staal binnen enkele dagen te roesten. Meer over waarom die opbouw zo belangrijk is, staat in dit artikel over verzinkt en gepoedercoat staal.
Uitzetten bij kou
Een gespannen draad krimpt bij kou en rekt bij warmte. Over een lange lijn scheelt dat zomaar enkele centimeters, genoeg om je paalafstanden te laten verlopen. Span de draad opnieuw als het weer omslaat en controleer je maten aan het begin van elke werkdag. Bouwlasers zijn bovendien meestal pas vanaf ongeveer nul graden gegarandeerd nauwkeurig.
Reken ook op een lager tempo. Handschoenen maken het monteren van beslag en het aandraaien van bouten lastig, en de dagen zijn kort. Plan dus minder meters per dag dan je in juni zou doen.
Wanneer je het uitstelt
- Als het de komende drie nachten vriest en je de paalvoeten niet kunt afdekken.
- Als er ijs of staand water in de paalgaten staat dat je niet weg krijgt.
- Als de grond zo verzadigd is dat de gaten binnen enkele minuten weer dichtlopen.
- Bij windkracht 6 of hoger: een gelast vak is zwaar en onhandig om in de wind te tillen.
- Als er sneeuw ligt en je de maaiveldhoogtes dus niet betrouwbaar kunt uitzetten.
Een slimme volgorde
- Zet de hele lijn uit en boor alle paalgaten op één droge dag.
- Dek de gaten af met plaatmateriaal zodat ze niet vollopen.
- Stort alle betonvoeten in één ronde met snelbindende mortel en lauw aanmaakwater.
- Dek de paalvoeten af en laat ze minstens 48 uur met rust.
- Hang de vakken pas daarna, als de palen echt vaststaan.
- Werk beschadigingen dezelfde dag bij met zinkspray en lak.
Zo verdeel je het werk over twee of drie korte dagen en gebruik je de droge momenten voor de stappen die er echt toe doen. Wie het liever uitbesteedt, vindt in dit artikel over zelf een stalen sierhekwerk plaatsen een goed beeld van welke stappen je wel en niet zelf wilt doen.
Lees ook
- 5 Tips voor het Verankeren van je Sierhekwerk en Looppoort in Verschillende Ondergronden.
- Zelf een sierhekwerk plaatsen: zo doe je dat
- 5 Tips om Roestvorming op je Metalen Sierhekwerk en Looppoort te Voorkomen
Winterwerk vraagt vooral geduld en een goede volgorde. Gun het beton zijn twee dagen, hang geen vakken aan palen die nog niet vaststaan, en je hebt in februari een hek dat er in juli nog net zo bij staat.
